ÇÖZELTiLER

ÇÖZELTİLER
Çözelti Homojen karışımlara çözelti denir.
ÇÖZELTİLERİ SINIFLANDIRMA
A- Çözücü ve Çözünene Göre Sınıflandırma
1- Katı-Sıvı Çözeltileri Bir katının bir sıvıda çözünmesiyle hazırlanan çözeltilerdir. ( Tuzlu su, şekerli su, bazlı su.....)
2- Sıvı-Sıvı Çözeltileri Bir sıvının başka bir sıvıda çözünmesiyle oluşan homojen karışımlardır.
( Kolonya, alkol+su...)
3- Katı-Katı Çözeltileri Bir katının başka bir katı içerisinde homojen dağılmasıyla oluşan karışımlardır. Bütün alaşımlar katı-katı çözeltileridir. ( Lehim, çelik, tunç, prinç.....)
4- Gaz-Gaz Çözeltileri En az iki gaz karışımıdır. Bütün gaz karışımları homojendir ve çözeltidir. ( Hava, tüp gaz)
5- Gaz-Sıvı Çözeltileri Bir gazın bir sıvıda çözünmesiyle oluşan karışımlardır. ( Kola, gazoz...)
B- Derişime Göre Sınıflandırma
1- Seyreltik Çözeltiler Çözücü çözebileceğinden az miktarda maddeyi çözmüşse doymamış ya da seyreltik çözeltidir.
2- Doymuş Çözelti Çözücü çözebileceği kadar maddeyi çözmüşse doymuş çözeltidir.
3- Aşırı Doymuş Çözeltiler Çözücü çözebileceğinden fazla maddeyi çözmüşse aşırı doymuş çözeltidir.
ÇÖZELTİLERİN ÖZELLİKLERİ
Katı-Sıvı Çözeltilerinde,
1- Çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından büyüktür.
2- Çözeltinin donma noktası saf çözücüden düşüktür.
3- Çözeltinin buhar basıncı saf çözücünün buhar basıncından düşüktür.
4- Çözeltinin öz kütlesi saf çözücünün öz kütlesinden büyüktür.
5- Bir çözeltiye su eklenirse derişimi düşer, buhar basıncı artar, donma noktası yükselir. İletkenliği azalır.
DERİŞİM VE DERİŞİM ÇEŞİTLERİ
Bir çözeltinin birim hacmine çözünen maddenin gram cinsinden miktarıdır.
Çözünenin kütlesi
Derişim = -------------------
Çözeltinin hacmi

Kütlece % Derişim Bir çözeltinin 100 gramında çözünen maddenin gram cinsinden miktarıdır.

Çözünenin kütlesi
Yüzde Derişim = --------------------x100
Çözeltinin kütlesi

KARIŞIMLARIN % DERİŞİMİ
İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa, karışımdaki toplam çözünen madde miktarı, karıştırılan çözeltilerdeki çözünen maddelerin kütleleri toplamına eşittir. Bu durumda aşağıdaki bağıntıya göre hesap yapılır.

M1Y1 + M2Y2 +................= MkYk

* Çözeltiye saf su eklenirse derişim 0/100 (% 0 lık çözelti), saf madde eklenirse derişim 100/100 alınır.

MOLAR DERİŞİM (MOLARİTE)
Bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısıdır.
Molaritenin birimi mol /litre yada molar ( M) dır.

Çözünenin mol sayısı
MOLARİTE= ------------------------
Çözeltinin hacmi(litre)

İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa,

M1V1 + M2V2+..............=MkVk

*Çözeltinin öz kütlesi verilirse, Çözünenin kütlesi=%.d.V ye eşittir.

Normalite Bir litre çözeltide çözünmüş olan maddenin eşdeğer gram sayısıdır. Pratik olarak ;

Normalite = molarite x etki değeri

Etki değeri Asitlerde suya verilen H+ sayısı, bazlarda OH- sayısı, tuzlarda ise + yada - yük sayısıdır.

Örnek H2SO4 için etki değeri 2 dir. HNO3 için 1, H3PO4 için 3 dür.

NaOH için 1, Ca(OH)2 için 2, Al(OH)3 için 3 dür.

CuSO4 için etki değeri 2 dir. (SO4-2) ve Al2(SO4)3 de ise 6 dır.

İYONLARIN MOLAR DERİŞİMİ

AlCl3 --> Al+3 + 3Cl-
1 M 1M 3M

CaCl2 --> Ca+2 + 2Cl-
2 M 2 M 4 M

Al2SO4 --> 2Al+3 + 3 SO4-2
2 M 4 M 6 M
ÇÖZÜNME HIZINA ETKİ EDEN FAKTÖRLER

1- Sıcaklık
Çözünürlüğü sıcaklıkla doğru orantılı olarak değişen maddelerin çözünme hızı sıcaklığın artmasıyla artar.
2- Tanecik Büyüklüğü
Çözünen maddenin tanecikleri ne kadar küçükse çözünme o kadar hızlı olur. ( Örneğin talaş ile kalasın yanmasını karşılaştırdığımızda talaşın yanma hızının daha fazla olduğunu söyleriz)
3- Karıştırma
Çözeltinin karıştırılması katıyı küçük taneciklere ayırdığı için, çözcüyle temas eden yüzeyi artırır ve çözünme hızlanır.